LMdK - Hejmar 18

LMDK PDF

Hejmar 18 - Xebatên Mirê Hêkan

Cemal Abdo, di sala 1961ê de li Kurdistana başûrê rojava li Derbêsiyê ji dayîk bûye. Jiyana xwe heta dawîya dibistana navendî li ser sinor derbas kirîye. Loma jî, ew jiyana parçe parçe tesîrek mezin li wî kirîye û di heman demêde jî, bûye çavkanîyek herî dewlemend ji bo pêşeroja wî.

Jiyana wî li ser sînor derbasbûye. Ew bûye govanê evîna Mem û Zînê, ew bûye mêvanê Cîgerxwîn û ew bûye govanê jiyana parçe parçe. Belê, mijar hunermendê nûjen, hunermendê xwedî ramana azad, xwedî hestên ji kûrahîya ax a welat, Cemal Abdo an jî Mîrê Hêka ye.

Siyaseta kurd û raperîna sîvîl

Piştî ku li navendên gelek navçe û bajaran bi sedhezaran hemwelatîyên kurd tevlî xwepêşandanên Newrozê bûn, du rêxistinên girîng yên siyaseta kurd ên li Tirkiyeyê Partîya Aştî û Demokrasîyê (BDP) û Kongreya Civaka Demokratîk di 24ê adarê de kampanyayeke siyasî dan dest pê kirin. Bi vê kampanyaya nû ku bi navê raperîna sîvîl dest pê kir, BDP û DTKyê daxwazên xwe yên "perwerdeya bi zimanê dayikê", "serbestberdana girtîyên siyasî", "dawîlêanîna operasyonên leşkeri û siyasî" û "rakirina sînorê sedî 10 ya hilbijartinê" dan diyar kirin.

Hilbijartinên giştî û yekîtîya neteweyî ya kurdan

Hilbijartinên li Tirkiyeyê dîsa di bin sîya gengeşîyên her sê partîyên mezin de pêk tên, ku yek ji van partîyan jî di warê çareserîya pirsgirêkên welêt de xwedî bernameyeke aşkere û fambar nîne. Heta niha li ser pirsgirêkên kurd û ermenî, dawîlêanîna şidetê, ku her ku diçe civakê dorpêç dike, berfirehtirkirina maf û azadîyên bingehîn, Qanûna li dij Terorê (TMK), ku herî zêde serê siyasetmedar û rewşenbîrên kurd dixe belayê, pêvajoya muzakereyên digel Yekîtîya Ewropayê, ku gelek hêdî dimeşe û herweha sebaret bi destûreke nû ji partîyên siyasî gotineke cidî nehat.

Piştî çar salan...

Fona Pereyan a Nevneteweyî (IMF) hê nû lê mikur hat: "Qederê çar salan piştî destpêka krîza malî, bawerîya bi îstîqrara sîstema bankeyan a navneteweyî hê jî divê bi tevahî bê nû kirin." (1) Lê belê tiştê ku serokê Rezerva Federal a Amerîkî Ben Bernanke weke "Buhrana Mezin [ya sala 1929ê] jî di nav de, krîza malî ya herî xirab a dîroka dunyayê" (2) dinirxîne, li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê nebû sedema tu mueyîdeyên cezayî. Goldman Sachs, Morgan Stanley, JP Morgan pereyên xwe li hilweşîna sermayeguzerîya bi rîsk didin û van bi lez û bez pêşniyazî mişterîyên xwe dikin...

Jêder û rêzebûyerên "hiqûqa desttêwerdanê"

Di nav kêmî mehekê de Rêxistina Neteweyên Yekbûyî du caran biryar da ku li hember Lîbya û Peravên Îvorîyê zorê bi kar bîne. Ev îstîsna bû ji ber ku li gor qanûna NY divê ku problem bi rêyeke aştîyane werin çareserkirin. Ev biryar li ser bingeha "wezîfeya dewletan ku xelkê sivîl biparêzin" hatiye stendin. Gelo NY "mafê mudaxeleyê" li gor kêfa dilê xwe bi kar tîne.

Çavkorîya qedera malbata Esed li Sûriyeyê

Tûnis hê divê rêzek pirsgirêkên xwe yên piştî ji textê desthilatdarîyê ketina dîktator Zeynel Abidîn Bin Elî çareser bike (li nivîsa Jean-Pierre Séréni binêre), ji destpêka nîsanê ve li gelek bajarên Sûriyê dengê qêrîneke azadîyê ya pir xurt, bilind dibe û pê re jî bangên bi biryardartir, dibin ên têkbirina desthilatdarîyê. Serokdewlet Beşar el-Esed ji bo felata xwe ya siyasî û ya rejîma bavê wî sala 1970yê damezrandî, şer dike. Gelo saeta hilweşîna xanedanîya el-Esed hat? Destwerdana eskerî ya li Deraa û bajarên din ya li dijî muxalifan îşaret pê dike ku rejîmê şidet tercîh kiriye.

Li Tûnisê hilpekîna şoreşê

Ji hema hema çar mehan û vir ve tûnisî di navbera sores û hilbijartinan de diçin û tên. Di biharê de libendêmaneke bi tirs û fikar kete sûna ta û kelecana çileyê. Hin jê tinekirina encam û zilamên rejîma kevin li pês digirin da ku bi awayekî nîhayî totalîtarîzma ji serxwebûna sala 1956ê ve dewam dike, bi dawî bînin. Yên din bi kelecan daxwaz dikin ku di 24ê tîrmeha bê de -ev dem ji alîyê gelek derdoran ve weke pirr zû tê nirxandin- mecliseke neteweyî ya destûrçêker were hilbijartin daku bi lez serdemeke derbasbûnê ya li gor wan tijî tehlûke kurt bikin.

El-Cezîre, meydaneke alternatîf a siyasetê

Çend sed xwepêşandêr li ber navenda televîzyona El Cezîreyê li Şamê civiyan û ew bi "alîgirîyê" gunehbar kir. Di heman demê de, desthilata lîbyayî rojnamevanên kanalê bi piştgirîdayîna serîhildêran tawanbar kir û ketina Trîpolîyê jî li wan qedexe kir. Di nav çend salan de, El Cezîreyê bergeha medyayên herêmê guherand û qadeke giştî ya transneteweyî afirand. Bi xêra vê, di van guherandinan de ku ji dawîya sala 2010ê ve cîhana ereb hejand, kanal bi roleke girîng rabû.