LMdK - Hejmar 23, Çirîya pêşîn 2011

LMDK PDF

Kurd careke din hatin ji bîr kirin

Çileya 1989ê, li Parîsê, civîna navneteweyî ya der barê silehên kîmyewî de, xwe nedabû ber ku Iraqê ji ber bikaranîna gazên kîmyewî li dijî kurdan, nexasim jî li bajarê Helebceyê, şermezar bike. Di çirîya pêşî ya heman salê de di dema konferanseke li ser nasnameya kurdî de, ya ku ji alîyê Enstîtuya Kurdî ya Parîsê û Fondation France-Libertés (Weqfa Fransa-Azadî) ve li paytexta Franseyê hate organîze kirin, tu berpirsyarê partîyên kurd nikarîbû pêwendîyên fermî deyne.

Gelo dîrokê berê xwe daye rastgirîyê?

Nicolas Sarkozy berîya demeke kurt da zanîn ku “nirxên fransîyan ber bi rastê ve beridîne: têra xwe otorîte nîne, têra xwe ewlekarî nîne, têra xwe qehîmbûn nîne”. Tevî vê jî heke em bi asta bi taybetî bilind a beşdarnebûna hilbijartinan – di hilbijartinên herêmî yên adara 2011ê û herweha di hilbijartinên berîya wê de – hingê guman li ser fikra nûneriya siyasî bi xwe çêdibin.

Rizgarbûna ji krîzê: Em ê ji ku dest pê bikin?

Di demeke weha de ku Yekîtîya Ewropayê ji ber krîza deynî li ber teqînê ye, Dewletên Yekbûyî ji bo rêlibergirtina daketina rewşa aborî a muhtemel bifilitin, di nav hewldanan de ne û Asya bi tehlûkeya pêre rû bi rû ye ku bîhna wê biçike, kesên ku pesnê globalbûnê didin her ku diçe hindik dibin. Lê belê, fikira "jiglobalbûnekê" cihê nerazîbûnên esas e, yên ku metna li jêr bi hûrgilî dide xuyan.

Êlegê jiyanê bo Yewnanistanê, gopal bo Ewroyê

Bi sûdwergirtina ji statuya kehanetê, serfkirina gotinên hevnegirtî: ev e îmtiyaza "bazaran". teleskopa îfşaker, ev in yên di heman demê de ji hilweşîna aboriya yewnan a bi tedbîrên zêde bêhn lê hatiye çikandin û ji bêserûberî û sistiya aboriya îtalî gazinan dikin. Gelo mirov nikare li şûna vê rêzika dûrî aqil "rêzikeke zêrîn" a din xeyal bike?

Dewleta Filistînê dîsa ma bo siberojê

Di 1948ê de – tê bîra kê?– Amerîka (DYA) di venasîna Îsraîlê de dudilî mabû. Di 2011ê de Amerîka li Neteweyên Yekbûyî, bêdudilî bend û rizdeyan datîne pêşîya endametîya dewleta filistînî. Ev veto di eslê xwe de ji alîyê Yekîtîya Ewrûpayê ve hatîye teşwîqkirin, armanca wê ew e ku careke din biryar were "bipaşdexistin" û ji nû ve vegerin hevdîtinên dualî – ku tên wateya tekçûnê, ji ber paxavnekirina Îsraîlê bi hiqûqa navneteweyî.

Armanc û perspektîvên demokrasîya herêmî

Di dehsalekê de, bi hezaran bajarên dinyayê pratîkên xwe yên demokratîk guherandin. Budceya tevlîker, ya ku 1989ê li Porto Alegreyê îcad bû, sembola vê tevgerê ye û îroj ji hêla 15300 bajarên li hemû parzemînan ve tê bi kar anîn. Armanca wê bersivdana endîşeyên xelkê, bi taybetî xelkê belengaz e, ku gelek caran li derveyî birêvebirina şaredarîyan tê hiştin. "Pêwîstîya nîqaşê" ya modernîteyê, bi gotinên siyasetnasên fransî Yves Sintomer û Loïc Blondiaux (1), gav bi gav li ser birêveber û rayedarên cîhanê ferz dibe.

Tûnis, serxweşîya gengazan

Nêzî salek piştî xwekuştina Sîdî Bouzîyê ku çirûska serhildanên erebî vêxist, Tûnis hilbijartinan li dar dixe. Kampan-yaya hilbijartinê ya bêserûber, li ser bingeha pêwistiyeke lezgîn a civakî tê meşandin.

JI ÇAPEMENÎYÊ(23)

Muşterekên Îsraîl û Tirkîyeyê

Rojnameya amerîkî New York Times di 17ê îlonê de sebaret bi rûdanên dawî yên navbera Îsraîl û Tirkîyeyê gotarek weşand. Di gotarê de, ku ji alîyê Ethan Bronner ve hatiye nivîsandin, piştperdeya tengezarîya di navbera herdu welatan de tê nirxandin û tê gotin ku her du hevalbendên Amerîkayê li ser çavkanîya pevçûnê de, ne hevbîr in. Dema ku Tirkîye meseleya Filistînê wekî sedem nîşan dide, Îsraîl jî dibêje ji ber mebesta xwe ya serokatîya herêmî Tirkîyeyê dev ji Îsraîlê berdaye.

Dîplomasîya lihevkirinê û sazûmana navneteweyî

Ji hilweşîna "kampa sosyalîst" û bidawîhatina şerê sar bi vir de, her çend ku "birêveberîya dinyayê" ya ji alîyê G8ê ve tê kirin, xwe li ser mirov ferz bike jî, deşîfrekirina sazûmana navneteweyî ya ku dikeve şûna wê, ne hêsan e.

Siyaseta Tirkîyeyê ya Rojhilatê Navîn û faktora kurd

Bihara erebî, siyaseta tirk a Rojhilatê Navîn xiste ber ceribandineke dijwar. Mînî-malîzekirina dijberîyên di stratejîya siyaseta derva ya wezîrê derva Davutoglu "siyaseta-sifir-pirsgirêk" a nakokîyê ya bi aktorên herêmî re bi nav dike, wiha dixuye ku wek destpêk bi temamî serkevtî nîne. Ev yek, ji ber ku Davutoglu awayekî siyaseteke derva ya hevkarîya bendeyî [Interdependence] rojane bi kar tîne, yanî ji xwezaya teorîyê bi xwe ye. Teorîya siyasetê ji mêj ve ye bala xwe dide ser girêdana hevkarîyê ku wek konsepta siyaseta derva bi helwêsta aktorên beşdar ve girêdayî ye.