LMdK - Hejmar 34, Îlon 2012

LMDK PDF

Parrhesîaya Yewnana antîk û qedexebûna kurdî li Kurdistanê

Mîchel Foucault di payiza 1983ê de li zanîngeha Calîforniayê di derbarê têgiha parrhesîaya Yewnana antîk de semîneran dabû. Ev semînerên Foucault wekî pirtûkekê çap bû.

Di beşê pêşî yê vê pirtûkê de Faoucault li ser berhemên Eurîpîdes, di navbera sazîyên wekî azadî, perwerdehî, desthilatdarî û siyaseta heyî de, bi pêvajoyê re guherîna têgiha parrhesîayê dişopîne û vê guherînê bi awayekî ku me qanî bike radixe ber çavan.

Sedemên cuda yên teqînekê

Bi hatina dem cot re, bajarê Kalabrî ya Rosarnoyê xwe ji bo vegera karkerên demsalî, yên ku îsyanên aloz yên çileya paşîna 2010'ê ji bajêr bezandibûn, amade dike. Wê demê jî, medyayê bi yekdengî nifûsa bajêr bi «nijadperestiyê» tawanbar kiribû. Em vegeriyan şûna pevçûnan, da ku sedemên din destnîşan bikin.

Li Malîyê jihevdeketina xewna demokratîk

Modela herî dawî ya demokrasîya afrîkî ango Malî noqî nav bêîstîqrarîya sîyasî dibe, serhildêrîya bakur jî welêt dike du parçe. Ji darbeya eskerî ya 22yê adara derbasbûyî ve serokdewletê demî Dîonkûnda Traorê hewl dide partîzan û mixalifên darbekaran li hev bîne. Sedema vê krîzê cihêtîyên kevin in ku ji dawîya dîktatorîyê ya sala 1991ê û vir ve bandorê li civaka Malîyê dikin.

Sedemeke pûte pê nayê dayîn a krîza amerîkî

Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pirî caran gazinan dikin ji hevrikîya pîşesazîyê ya dewletên başûrê Asyayê. Ew ji bîr dikin ku sala 1997ê dema ku krîza malî ev herêm dabû ber xwe û dihejand, wan li ser vê herêmê dermankirineke şokê ferz kiribû, vê jî kiribû ku welatên mexdûr sozê bidin xwe ku hew tu carî bikevin rewşeke lawazîyê. Wan biryar da ku dovîzan berhev bikin ... vê jî bi rîya îxrackirina ber bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dikin.



 

Gelo Çîn emperyalîst e?

Hê tu caran pevguherînên bazirganî yên di navbera Çîn û Afrîkayê de negi-hiştibûn rekoreke bi vî rengî; di nava du salan de % 89 zêde bûn. Pekîn bazarên parzemîna reş bi berhemên xwe xerk dike û mînaralên jê re pêwîst jî jê peyda dike. Împere-torîya Navîn [Çîn] li dûv çavkanîyên enerjîyê veberhênanên xwe yên li welatên başûr zêde dike. Lê belê ew hez dike ku têkilîyên kolonyal bi wan dewletan re daneyîne ku madeyên wê yên xav dabîn dikin. Lê di vê mijarê de ew hê jî bi ser neketîye...

Cîhana veşartî ya Partîya Komunîst a Çînî

Ji bo ku bibe duyemîn hêza aborî a cîhanê, Pekînê sîstemeke hilberîner a pêdivîya wê pir e bi çavkanîyên aborîyê bi pêş xist û xwe berdaye nav çûyîneke bê-frên di warê madeyên xav de. Erê ew xwe jê dûr digire, lê belê dîsa jî Çîn dikare bi vî rengî bikeve xefika neokolonyalîzmê. Haya Çînê ji cihê wê di nav globalbûnê de heye, ew hewl dide tesîra xwe ya îdeolojîk bi qîmetpêdana ji nû ve ya fîgurê Konfuçyus zêde û berfireh bike. Vegera li hosteyê kal a ku desthilatdarî ji nû ve lê dihizire, civaka Çînê jî eleqeder dike.

Siberoja Ewropayê li derî raya giştî, sergirtî tê nîqaşkirin


Serokdewlet û serokwezîrên ewropî ji gulana 1995ê û vir ve li avahîyeke girîng a ku navê fîlolog û humanîstê sedsala 16ê Justus Lipsius ê li Brukselê xwendî lê hatiye kirin, dimînin. Hema li cem çaryana Robert-Schuman, li hemberî meqamê dîrokî yê Komîsyona Ewropayê, avahîya Justus-Lipius hem mêvandarîya civînên Konseya Yekîtîya Ewropayê û hem jî ya civînên Konseya Ewropayê dike. Di her civîna Konseya Ewropayê de serokdewlet û serokwezîr ji dikeke ku dişibe pêlikeke "suwarbûn û peyabûna wê kêlîyê" ya li pişt avahîyê ve dikevin hundir.

Zilamekî din ê xwedê bijartî ji bo Îtalyayê

Di demeke li jidilîyê vekirî de, serokê Konseya Îtalya-yê Mario Monti poşmanîya xwe derbirî û bi awayekî ku li zirara Ewropayê be, got “hukûmet destûrê didin ku biryarên parlemanên wan, wan bi tevahî û şidandî gem bikin” (“Der Spiegel”, 5ê Tebaxa 2012yê). Di vê rewşê de ma mirov çawa ji ber serketinên hilbijartinan ên komedyen Giuseppe (“Beppe”) Grillo û tevgera wî ya bi navê Tevgera 5 Stêrkan matmayî nemîne?

Zêde civînên bilind, civînên bilind dikujin

Van dehsalên derbasbûyî ji bilî navendên hêzê yên dîrokî, hêzên nû derketin holê, û ev yek birêvebirina dosyayên navneteweyî hê bêhtir zehmet dike: bazirganî, hawîrdor, tewazunên stratejîk, hwd. Ji G20ê heta bi konferansên li ser bahewayê, civînên piralî zêde dibin. Lê belê ew encamên hêjayî dîtinê dernaxin holê...