LMdK - Hejmar 4, Sibat 2010

LMDK PDF

Mexreb timî ne li ser dika dinyayê ye

Kesên serdana paytexta herêma Rojhilata Fas’ê (çend kîlometreyan dûrî Ûcda) dikin, bi rewşeke sosret û sosirmet re rûbirû dibin: Riya ber bi Cezayîr’ê ve ji aliyê maşînên kar û xebatê ve hatiye girtin, çend karmendên ewlekariyê ji xwe re digerin û aramiyeke ecêb li ser vî cihî heye ku diviyabû devereke têrederbasbûnê ya di navbera du welatên herî mezin ên Bakurê Efrîka’yê de bûya û ji ber çûnûhatina zêde ya maşîneyan xitimîbûya. Ev bêdengî ya rastî wêneyê lihevnekirina di navbera Fas û Cezayîr’ê de dide der. Ev lihevnekirin biqasî temenê nifşekî ye dewam dike.

Jingeh - Daristanên Endonezya’yê liber talanê ne

Nêçîrvan û berhevkar bi şiklê nîv-xelekekê kom bûne li meydana bêdar a rêlê ku pêşwazî li zeraqên berbangê dike. Mêrên bişûtik çav li wan biyaniyan kutane. Li pişt wan, jin memik didine bebikan û zarokên ku ji wan mêvanên nepayî tirsiyayî aşt dikin. Menti, pîremerêkî peyt û rebît ê li dor şêst salî, rûspî û serekê vê koma pênc malbatan, ji antropologê endonezyayî yê digel me hinek agahiyan werdigire: Orangs-Rimbasan dil lê ye bersivê bidin. Lê belê, divê lezê lê bikin; ji ber ku kêm maye ji bo wextê çûna nêçîrê. Ajelên nêçîrê, ji ber têkçûna jîngehê kêm bûne.

Kî siyaseteke derve ya Ewrûpa’yê dixwaze?

Jêre 8 sal hevdîtin, rêzik, konferansên navhikûmetî, referandûmên tesîra trawmayê kirin, lihevkirin û civînên bilind ên Ewrûpa’yê diviyabû ku Peymana Lîzbon’ê pêkbînin – ji bo vê diviyabû dev jî peymana destûra bingehîn were berdan.- Peyman 1’ê Kanûna 2009’an kete meriyetê. Ev “dewra şer” hê jî bi dawî nebûye.

Di sedsala 21’an de wêneya siyasî ya Ewrûpa’yê

Ji Şerê Cîhanê yê Duyemîn û vir ve, di wêneyê siyaseta Ewrûpa’yê de guherînekê girîng çêbûye. Bi taybetî ji salên 1980’ê vir ve ev guherîn weke pirrengî derketiye pêş û hê baştir xuya dike, bandora wê jî heye. Wisa diyar e ku êdî li vê parzemînê yek nêrîneke siyasî nikare bi dehan salan desthilatdariyê bike û hikûm bajo. Pêşketinên demokratîk ku li Ewrûpa’yê çêbûnin weke encamekê heman guherînan e. Lewre civakên Ewrûpî wisa bihêsanî dest ji pirrengiyê bernadin û xwe ji mentalîteya ku wan afirandiye dûrnaxin. Li gorî ku tê dîtin, her ku diçe li Ewrûpa’yê dewlemendiya siyasî pêşdikeve.

Efrîqa - Berev erdên adan

18 û 19ê Mijdara 2009’an, navenda konferansê ya Elisabeth II li London’ê, mazûvaniyê li bexşkerên fonên Brîtanya’yê yên ji bo Sierra Leone’yê dike. Li ser kursiyê, kevne-serokwezîr Anthony Blair, ku bi piştgiriya weqfa wî (Weqfa ji bo Efrîqa’yê) rêwresm dihate birêkxistin, bi coş û peroş beşdaran handide ku zeviyên çandiniyê bikirrin li wî welatî ku bi gotinên wî, “xwedanê bi milyonan hektarên erdên adan e(1).” Diyar e ku rêzdar Blair ji şewq û heyecanê muşewiş bûye û lewma ji bîr kiriye ku jiyara bi milyonan Sierra-Leoneyiyan bi berhemên wan erd û zeviyan e.

Chicago - Bajarê muzîk û polîtîkayê admin Do., 11.03.2010 - 10:17

Çend heb mominên kincê xweşik lê, li pêşiya dika sêqozî ya Dêra Saint Paul Side ya li ser kolana Wabash’ê, li tenişta numara 45’an a Kolana South Side ya Chicago’yê, wextê xwe derbas dikin. Kamyoneta tiştên cam difiroşe banga xwe ya hertimî dubare dike dema ku simorî hejik û kabloyan dikojin. Yek ji cihê herî bêhempa yê bajarê Amerîka’ya Bakur, her tişt dikanîbû baştir biçûya, heger dîmen, bi vî rengî ne heyvronî bûya.*

Brezîlya ji “kompleksa kûçikê bêjî ” rizgar dibe

“Cihê şermê ye ku Brezîlya pêşwaziyê li serokê rejîmeke dîktator û zordest dike. Ragirtina peywendiyên dîplomatîk digel dîktatoran tiştek e, pêşwazîkirina serokên wan li mala xwe tiştekî din e(i).” Parêzgarê Sao Paulo’yê Jose Serra, ku yek ji kesayetên serekî yê muxalefeta li dijî Serokdewlet Luiz Inacio Lula da Silvayî ye, bi van gotinan serdana Serokdewleta Îran’ê Mehmûd Ehmedînejadî bo Brezîlya’yê, 23’ê Mijdara borî, şîrove dikir. Jose Serra, kêm caran wiha bi xerez êrîşan dibe ser siyaseta Lula da Silva yê ku piştgiriyeke pir bihêz peyda kiriye di nav xelkê de.

Tendurustî - 2,6 milyar mirov bê tuwalet in

Di vê cîhana me de ku xelk bêtir ketine xem û endîşeya belavbûna karbonê, qirêjîkerên kîmyayî û nûkleer, qirêjîtiya herî bingehî ku ji terxê nexweşîsaz durist dibe, nabe dabaşa tu munaqeşeyên girîng. Ji cerga bêhna pîs a mezin a London’ê, welatên endûstriyel serkaniyên girîng terxan kirine bo paqijî û hîjyena jîngeha bajarî. Li welatên li ser rêya geşedanê, têgihiştineke çaktir a sebebên nexweşiyan, tirsa ji “ ta”yê (malarya: mala aria) kêmtir kiriye, ku bi sedsalan e ta bi binasê nexweşiyên cihêreng tê zanîn.

Emê hemû di 2100’an de nemir bin…

“Ez naxwazim bi xêra berhemên xwe bigihime nemiriyê. Ez dixwazim bi nemirinê bigihime nemiriyê.” – Woody Allen

Di havîna 2009’an de, çil şagirtên ku ji nav hezar û dused namzetan hatibûne hilbijartin, dest bi semînereke xerîb û kêmnas kirin: “University of Singularity” (SU). Neh heftiyên konferans û atelyeyan ku tê de kesayetên herî nadîde cih girtin, wekî Vinton Cerf (“bavê” înternetê), Robert Metcalfe (danerê protokola tora ethernetê), George Smoot (Xelatgirê Nobelê bo fîzîkê ya sala 2006’an), Astronot Dan Barry û komeke bisporên matematîkê, pizişkiyê û bisporên vekolînên fezayî.