‘M’ya Şêrzad Hesen

‘Gula Reş’, ‘M’ û ‘Maleke Ji Avê’

Bi berhema xwe ya bi navê ‘M’yê, Şêrzad Hesen bi me dide selmandin ku ew yek ji hosteyên ‘lêkirina dîwarê kurdî” ye. Hosteyekî wisa ku bi peyv û hevokan dikeve zikrê. Dema min rahişt kitêba mijara dabaşê, pê hesiyam ku ji sê kurteçîrokan pêk tê; Gula Reş, M û Maleke Ji Avê.

‘Hêro tu hebûyî…
Çima dabeş bûyî?!
Hêro tu winda bûyî
Êdî tu nemayî û nînî.’

Kurteçîroka Gula Reş bi van hevokan dest pê dike ku seranser ji bangawazî û hawara Hemo pêk tê. Li gor bilêvkirina wî bixwe ‘Hemokê Tirş û Tehl’ ji peyva yekem heta ya dawîyê doza vekirina pencereyê li evîna xwe Hêroyê dike, lê bêfeyde, ew pencere venabe. Gul; gulên reş û gula mor, ‘derdekî bêderman’ e ji bo Hemo. Herçî derman, Hêro ye. Lê bêçine ye:

‘De wê pencereya xwe veke. Gulên mor ên di her du guldankan de av bide.’, ‘De wê pencereyê veke. Ez mirim. Gulan av bide, çilmisîn û pelên wan weşiyan, wan nekuje…” Lê Hêro, ne pencereya xwe vekir, ne gulên mor av da… ‘Gula Reş’ kurteçîrokeke monologîyê ye ji devê Hemo.

Bendewarî, şkestin, tirs, bêhêvîtî, geryana li pey evîneke mezin lê bêmiraz, cudahîya di navbera maldar û belengazan de çend dîyardeyên berbiçav ên kurteçîrokê ne.

Kurteçîroka Maleke Ji Avê, kurteberhemek e ku ji berhema Pîrê Perwaneyên Êvaran hatiye wergirtin. Şayanê gotinê ye ku berhema navbihurî di sala 2004ê de li Silêmanîyê hatiye weşandin.

Dikarim bi hêsanî bibêjim ku kakilê kitêbê kurteçîroka ‘M’yê bixwe ye ku navê xwe daye berhemê. Lehengê kurteçîrokê Emîn e. Emîn çîroknivîs e. Mêrê Gulnazê ye. Birayê Enwer e. Bavê sê keçan e. Lê tiştê hatî serî nehatiye serê ‘gurên çîyayan jî!’ Nivîskarî, qelem, kaxez, edebiyat li tu deverî -wekî ku hatiye serê Emîn- nebûne nîrê bêyomî û xezebê û neketine stûyê tu kesî.

Emîn naşibe kesên civaka xwe. Ji herkesî cudatir e. Tevî ku her sê jî keç in, qedrê zarokên xwe dizane. Ji jina xwe Gulnazê hez dike. Dem tê ji mêranîyê dikeve, ji ber vê hezkirinê talaqê jinê dide destê wê. Azadîya wan dide destê wan. Telaqê dide wê jina ku mal li ser wê ‘tapo’ kiriye. Tew tembîyan li keçên xwe dike ku diya wan mêr bike: ‘Keça min, ew hê ciwan e û bi hewes e…’ Tapokirina malê li ser jinê, benîştê devê kuçe, kolan û bajêr e. Navê ‘qehpetîyê’ li pey Gulnazê ketiye, Enwer bi her awayî kuştina kevnejinbira xwe xistiye serê xwe, Emînê belengaz dilrehm e, nerazî ye.

Emîn bi hevalên xwe yên meyxwer dide nas kirin. Bifermin mirovekî edîb, di civakekê de çawa tê tepisandin, nizimandin û rûxandin:

- Ev jî birayê min Emîn e.
- Çi karî dike?
- Fermanberekî teqawid e.
- Fermanber û hew?!
- Na… Dibêje çîroknivîs im.
Bi pêkenîn û laqirdî dibêjin:
-Vêga çîrok ne kesibkarî ye, tu pereyan ji vî karî derdixî?
Dema Enwer ji min dipirse:
- Di çîrokan de pere hene?
- Min bi cesaret digot:
- Naxêr bira…
Mêvanên navteng stûr, li ser vê yekê dikin loqe-loq, mîna hirçên semakaran di zikên wan de ye, bi tasewas dibêjin:
- Vêga tiştê ku pere tê de nebin, çima tu dikî navnîşana xwe?

Pêwîst e dîyar bikim ku ji hêla rêzimanî ve şaşî hene. Di ‘Maleke Ji Avê’ de çîrok wiha dest pê dike: ‘Pir bi lez serokê êlê hemû endamên êla xwe civand û ji wan re got:’ Ne ku ‘civand’ lê ‘civandin’ rast e. Ji ber ku ‘kesek gelek kesan’ ango ‘wî ew civandine.’ Di heman paragrafê de hevokeke wiha heye: ‘Vêga ku ji kevîya deryayê me we avêt nav babelîsk û şepêlan.’ Di vir de jî divê peyv ne ‘we avêt’ bûya lê ‘hûn avêtin’ bûya: ‘Vêga ku ji kevîya deryayê me hûn avêtin nav babelîsk û şepêlan.’ Li hêla din şaşîyeke din jî heye kul i gelek deverên kitêbê bi eşkereyî xuya dibe, ezê tenê mînakekê bidim: ‘Lê nexweşî û ketina min a nav nivînan, wiha li min kir ku kêfa min ji xwendina romanan re bê, romanan min ji nav van her çar dîwaran derdixist û min dibir cihên xweş.’ Hevoka rast ev e: ‘Lê nexweşî û ketina min a nav nivînan, wiha li min kir ku kêfa min ji xwendina romanan re bê, romanan ez ji nav van her çar dîwaran derdixistim û ez dibirim cihên xweş.’

‘Gula Reş’ û ‘M’ ji kitêba bi navê Gula Reş (Bexda, 1988), ‘Maleke Ji Avê’ jî ji berhema ‘Pîre Perwaneyên Êvaran’ hatiye wergirtin.

Şêrzad Hesen, Li bajarê Hewlêrê, taxa kevin a bi navê Xaneqa ji dayik bûye. Sala jidayikbûna wî baş ne dîyar e, lê sala 1951 yan jî 1952yê hatiye dinyayê. Xwendina xwe heya berî zanîngehê li Rewandûz û Hewlêrê kiriye. Di sala 1974-75ê de li Zanîngeha Bexdayê Beşê Ziman û Edebîyata Îngilîzî qedandiye. Wî nivîsên xwe yên pêşî di navbera salên 1975-78ê de di kovara Roşinbîrî Niwê ku li Bexdayê derdiket de, belav kir. Hesen, di navbera salên 1978-82yê de kurteçîrokên xwe di kovarên Beyan û Hawkarî de belav kirin. Şêrzad Hesen gelek berhem ji îngilîzî wergerandine kurdî û xwedîyê gelek çîrok û romanan e: ‘Tenahî’, ‘Gula Reş’, ‘Hesar û Segên Bavê Min’, ‘Deşta Karmamizên Kuştî’, ‘Xewna Pîrepindan’, ‘Pîre Perwaneyên Êvaran.’ Ew niha li Silêmanîyê dijî.

M, Şêrzad Hesen, Ji Soranî Bo Kurmancî: Besam Mistefa, Weşanxaneya Avestayê, Kurteçîrok,
80 rûpel.