Qîmetê peyvan bi qasî yê zêrî bilind dibe

Ber bi kapîtalîzma zimanî ve
Translator

Dîroka Googleyê xwerû bi du algorîtman (fermanên li ser Înternetê qeydkirî ku destûrê didin lêgerînên li ser Googleê bên bersiv dan) tarîf dibe: Yekem algorîtma ku dikare li gor hin peyvan rûpelan bibîne ew navdar kiriye; û algorîtma duyem ku qîmetekî bazirganîyê dide van peyvan jî, ew zengîn kiriye. Ji van rêbazên hesabê yên navbihurî, Lary Page û Sergey Brin ya pêşî, dema ku li Stanfordê (Kalîfornîya) xwendekarên doktorayê bûn, saz kir. Ev jî tarîfeyeke nû ya guncawbûna malperên Înternetê li hember daxwazên bikarhêneran bû. Sala 1998ê, amûrên lêkolînê jixwe dikarî rûpelên peyvan/ên xwestî tê de rêz bikin, lê belê ew bi safî li gor hejmara rasthatinên ekspresyona lêkolayî dihatin rêz kirin. Înternet çiqas mezin dibû, encamên ji bikarhêneran re pêşkêşkirî jî hewqas tevlihev dibûn. Damezrînerên Googleyê guncawbûna her rûpelê li gor hejmara girêdanên hîpertekst ên destnîşanî wê rûpelê dikin, hesab kir -Prensîpeke îlhama xwe ji ya ku ji demeke dirêj ve qebûlkirna nivîsên akademîk misoger dikir, digirt. Vê pêşferaseta bingehîn rê da Googleyê ku di destpêka salên 2000ê de bibe derîyê herî mezin ê têketina torê.

Li wê demê, piranîya çavdêran bawerîya xwe bi îmkana fîrmaya kalîfornî ya qazanca ji xizmetên xwe nedianî. Lê bi îcada algorîtmeke duyem, wê di nav fîrmayên herî dewlemend ên dinyayê de cih girt. Bi her lêkolîneke bikarhênerên Înternetê, Google çend girêdanên malperên şirketan ên bi reklamên kurtnivîskî ve kirî pêşkêş dike. Ev reklam, berîya encamên lêkolînê yên xweser tên pêşkêş kirin. Reklamdar dikarin reklama xwe bi ekspresîyon an peyvên kilît yên tercihkirî ve girêdin; mînak, lêkolînên bi peyva "tatil". Ew tenê dema ku înternetvan bi rastî li ser lînka malperê ya pêşkêşkirî ditikîne û dikeve malpera wan (şirketan), pare didin. da ku reklamên ligel peyveke lêgerînê wê li ser ekranê werin nîşan dan, hilbijêrin. Algorîtma ligel sîstemeke mezatê a bi sê qonaxan dixebite:

- Mezata li ser peyveke kilît. Şirketek ekspresîyon an peyvekê, weke "tatil ", hildibijêre û bihayê maksîmûm a ku ew dikare bide eger -înternetvan bi vî hawî digihîje malpera wê-, dîyar dike. Ji bo alîkarîya kiryarên peyvan, Google mîqdara mezata lazim ji bo şansekî baş a derketina li ser rûpela pêşî dîyar dike. Kiryar dikarin reklamên xwe bi tarîx an cihên taybet bi sînor bikin. Bes hay jê hebin: Wek em ê bibînin, mezata herî bilind şûna pêşî ya li ser rûpela Înternetê misoger nake.

- Hesabê rêjeya kalîteya reklamê. Google pîvaneke ji 1ê heta 10ê bi kar tîne û weha puanekê/ notekê dide her reklamê; li gor minasibîya nivîsa wê li hember daxwaza bikarhêner, li gor kalîteya rûpela pêşkêşkirî (balkêşîya naveroka wê û lezgînîya barkirinê) û hejmara naverast a tikandinên li ser reklamê. Ev puan/not bikêrhatîbûna reklamê dipîve û weha hem vegerên baş ji bo reklamdêr, hem jî qezencên mezin ji bo Googleyê misoger dike, lewre ku ew bi tenê dema ku înternetvan li ser girêdana pêşkêşkirî ditikînin, pere qezenc dike. Algorîtma taybet a vê puanê dide veşartî dimîne û Google dikare li gor dilê xwe wê biguherîne.

- Hesabê rêzê. Rêza li ser ekranê xuyakirina reklaman bi formûleke sade tarîfe dibe: Rêz, mezatê caran puan/not e. Reklameke nota wê baş e bi vî rengî dikare mezateke erzan telafî bike û derkeve pêş. Google weha şansên xwe yên ku bikarhêner li ser reklamên pêşnîyazkirî bitikînin, bilindtir dike.

Ev leyistika mezatan, ji bo her daxwaza her bikarhêner dîsa tê hesab kirin -yanî serê sanîyekê çend mîlyon caran! Di sêmehîya sêyem a 2011ê de, vê algorîtma duyem, mîqdara 9.72 mîlyar dolaran bi fîrmaya Mountain Viewê da qezenc kirin -hejmareke ku ji heman dema sala 2010ê % 33 bilindtir e. (1)

Bazara zimanî ya ku Googleyê weha saz kir, jixwe dinyayî û pirzimanî ye. Li ser vê, Bazara Peyvan a pê ve girêdayî, tevgerên semantîk ên dinyayî baş dest nîşan dike. Google jixwe aletên sade û leyistokane pêşkêşî mirov dike da ku li beşeke daneyên berhevkirî yên li ser qîmeta peyvan bikole. Em weha dibînin ku guherînên bazarê li gor derbasbûna demsalan (peyvên "skî" û "kincên çîyayî" zivistanê, "bîkînî" û "krema dij tîrêjên tavê" havînê biqîmettir dibin) şirove dibin. Bilindbûn û daketina qîmeta peyva "zêr" jî, rewşa malî ya cîhanê didin xuyan. Google jixwe ji bo peyvên cihê reqabeteke xurt ("evîn", "seks", "belaş") pereyekî baş qezenc dike, her weke ji bo navdaran ("Picasso", "Freud", "Îsa", "Xwedê") û di warên zimanî yên cihên spekûlasyoneke kêmtir de jî. Hertiştê ku navê wî heye, dikare bibe sedema mezatan.

Modela statîstîk û pirzimanî ya Googleê ji ferhenga salane ya akademîsyenan aktueltir e

Google zemîn bi dest xist ku kapîtalîzm zimên jî bixe xizmeta xwe, ku peyv bibin milk û ku modela bazirganîya bi spekulasyona zimanî pir kar tîne, biafrîne. Tevahîya proje û nûkirinên wê yên teknolojîk ên din -birêvebirina peyamên elektronîk ên bi mîlyonan bikarhêneran, an jî dîjîtalkirina tevahîya pirtûkên li dinyayê weşandî- dikarin li gor vê nihêrînê bên analîz kirin. Tirsa aktorên kapîtalîzma zimanî çi ye? Ku ziman ji destê wan biçe? Ku bişkê û rastnivîsa wê xirab bibe, ku hesabkirina peyvan nemumkun bibe.

Dema Google yekser peyveke xelet nivîsandî serrast dike, ew xwerû xizmetê nade wê: Pirî caran, ew ji materyaleke bê qîmet (peyveke xelet nivîsandî), serêkanîyeke aborî ya tavilê qezencdêr derdixe. Dema Google destpêka hevokeke di malika lêkolînê de nivîsandî temam dike, ew ne tenê wextê bi we dide qezenc kirin: Ew we dibe nav zimanê ku ew pê peran qezenc dike, ew we dibe ser şopên riya statîstîkên înternetvanên din jê derbas bûn. Teknolojîyên kapîtalîzma zimanî weha dibin sedema dûzbûyîna zimên. Em ê çiqas protezên zimanî bi kar bînin û bihêlin ku algorîtm bêjeyên me serast û temam bikin, ev dûzbûn jî dê hewqas biserkeve.

Ev ne teorîya komployê ye: Google bi qestî zimên naguherîne. Dûzbûna behskirî, tenê encameke mantiqa modela wê ya ticarî ye. Ji bo mirov di cîhana kapîtalîzma zimanî de serkevtî be, divê ji zimannasên roja îro baştir kartografîya zimên bike. Di vî warî de jî, Google xwedî stratejîyeke nûker e û ligel bikarhênerên xwe nêzîkbûneke zimanî ya bê emsal bi pêş de xist. Em her roj bêhtir bi riya înterfaseke Googleyê xwe îfade dikin; ne tenê kengî em li tiştekî dikolin, lê herweha dema ku em bi Gmailê peyameke elektronîk, an jî bi Google Docsê nivîsekê dinivîsin, dema ku em li ser Google+ agahîyekê dest nîşan dikin û heta bi devkî jî, li gel înterfasên naskirina dengî yên Googleê têdixe bikarhatîyên xwe telefonên destan jî. Her roj, bi mîlyonan kes bi riya Googleyê dinivîsin û diaxivin. Ji ber vê yekê, modela wê ya statîstîk û pirzimanî, ku ew hewlê dide hemû daxwazan ber bi wê ve vegerîne, tim hûrgilîtir dibe û ji ferhenga salane ya akademîsyenên me aktueltir e. Google deqîqe bi deqîqe tevgerên zimên dişopîne ji ber ku wê herî pêşî tê de maddeyeke pir dewlemend dîtiye û awayên xebitandina wê jî îcad kirine.

Kefşkirina vî zemîna kapîtalîzmê yê heta niha nenas bû, erdekî nû ji şerê aborî re vedike. Google bi rastî pir bi pêş ket, lê belê reqîbên ku di qeydên vê reqabeta nû gihîştin wê rojekê jî derkevin holê. Ev qeyd jixwe pir sade ne: Em ji aborîya balkişandinê derketin û dikevin nav aborîya îfadeyê. Armanc êdî vegirtina awiran nîne, lê medyakirina şor û nivîsê ye. Yên ku wê bikaribin li gel hejmareke mezin a bikarhêneran, têkilîyên zimanî yên taybet û mayînde deynin, da ku zimên şikil bikin û bitewînin, bazareke zimanî ya di bin çavan de biafirînin û spekûlasyona peyvan bi rêk xînin, wê qezenc bikin. Bikaranîna zimên bûye armanca çavbirçîtîyan. Guman nîne ku ziman jî wê, di demeke kin de, ji ber vê yekê bê guhertin.
* Lêkolînerê li Dibistana Polîteknîk a Federal a Lozanê, nivîsînerê La métamorphose des objets [Metamorfoza objeyan], FYP Editions, Lîmoj, 2009, û L'Homme, l'Animal et la Machine [Mirov, Heywan û Makîne], CNRS Editions, Parîs, 2011 (li gel Georges Chapouthier).

Çavkanî

  1. "Google Q3 2011: $9.72 Billion In Revenue, $2.73 Billion In
    Net Income " ["Google Q3 2011: $9.72 mîlyarên hatinê,
    $2.73 mîlyarên qezenca safî "], www. techcrunch.com
    13 cotmeh 2011

Wergera ji fransî: Simko Destan