Ergîn Opengîn

«Bikêriya» dibistanê, meseleyeke siyasî û perwerdeyî

Ji sala 2002’an ve, perwerdeya neteweyî bûye meseleyeke germ ji bo kar û çalakîyên yasayî : hilweşandina sazîyên zankoyî yên amadekirina mamosteyan (Instituts universitaires de formation des maîtres : IUFM)

herwiha torên taybet bo alîkarîya xwendekarên destteng (RASED), venihêrîn û jinûve nirxandina rêbazên xwendinê, bicihkirina «saetên piştgirîyê» li şûna dersên sibeha şemîyan, hwd.

Rewşa kambax ya endustrîya leşkerî ya Rûsyayê

Serdema ku artêş di navenda pergala endustrîyê de bû, bi dawî hat. Artêşa ku heyameke dirêj e bi tena serê xwe maye, divê qîma xwe bi techîzateke teknolojîk a kevin bîne, di demekê de ku produktorên nû yên techîzatên leşkerî ketine nav reqabeta ji bo îxracatên Rûsyayê. Serokdewlet Dmitri Medvedev planeke berfireh a veberhênanê radigihîne.

Rûyê sexte yê bîyorengarengîyê

Li zîrveya Nagoyê (Japo-nya), şirketên mezin ên cîhanî yên geşedana xwe-ragir xwe bi retorîkeke jîngehparêz girtine da ku pawan û destdana xwe ya ser çavkanî û samanên xwezayî veşêrin.

Gava ku leşker qanûna bêdengîyê dişkînin

Ez dê ji we re bibêjim ka kengî ez jidil tirsiyam. Me li Xezayê operasyonek pêk dianî; em li pişt barîkadeke leşkerî bûn û zarok ber bi me de hatin û dest pê kirin kevir avêtine me. Li gor telîmatan, gava ew [filistînîyek] li deverekê be ku bikare keviran bavêje me, herwiha dikare narincokekê jî li me bide; lewma min li wî reşand. 12 an jî 15 salî bû. Bawer nakim ku min ew kuştibe, hewl didim, xwe qanih bikim [ku min ew nekuştiye] da wijdanê min rihet be, da bikaribim bi şevan baştir razêm.

Masîgirîya tonan di bin zêrevanîya paramîlîteran de

9ê nîsana 2010ê, li ser balafirgeheke Seychellesê, jumbo-jeteke leşkerî ya spanî birek mîtralyoz û tifengên êrîşan danîn ku ji embarên artêşê dihatin. Ji bo kê bûn? Ji bo xebatkarên şirketên spanî yên parastina taybet, ku van heyamên dawîyê girêbestên parastina gemîyên ku li peravên Somalîyê masîyên ton digirin bi dest xistibûn. Ev hinardeya/neqliyeya diduyê ye ji sala 2009ê ve: piştî ku hindek gemî ketine ber êrîşên nû, di sala 2010ê de bi mîtralyozên zêdeyî hatine bihêzkirin.

Meseleya Karaçîyê: "Gendelîya li dilê Komarê"

8ê gulana 2002yê, wesayîta ku wek hemû rojan karker û teknîsyenên Rêveberîya Şantîyeyên Deryayî [Direction des chantiers navals (DCN)] dibirin, diteqe, ku ew karker ji bo têkxistin û amadekirina sêyemîn noqava [keştîya binê deryayê] bi navê Agosta hatibûne Pakistanê: Yanzdeh kuştî û dwanzdeh birîndar. Heta kêmwextek berê, bi taybetî li nav derdorên herî bilind ên dewletê behskirina êrîşa Karaçîyê dibe mijareke hesas. Rojnamevan Fabrice Arfi û Fabrice Lhomme vekolînekê (1) pêşkêş dikin ku bi gelek şahidî û belgeyên nû hatiye qewî kirin.

Nakokîyên Şoreşa Bolîvyayê

Hezîrana 2011ê, Fona Darayî ya Navneteweyî (IMF-International Monetary Fond) û Banka Cîhanî (World Bank) pesnê "rêvebirina muhkem a makro-ekonomîk" a hikûmeta Bolîvyayê dida. Çend mehan berî vê, cadeyên La Pazê bûbûn gorepana qêrînên xwepêşanderan ku doza bilindkirina meaşan dikirin. Hindek alîyan "vegera bo neo-lîberalîyê" ya di bin çavdêrîya serok Evo Morales de mehkûm dikir. Gelo dibe ku dawîya wê "vîraja çepê" ya latîn-amerîkan hatibe, ku hatina ser desthilatê ya vî sendîkagerê cotyar û binkî nîşaneya herî berçav a wê vîrajê bû?

Bi derbên neşterê jinûve çêkirina dinyayê

Laurie Essiga li Zankoya Middleburryê li Vermontê mamosteya sosyolojîyê, bihara 2007ê, li buroya xwe rûniştî, bi du bankevanan re bi xeta telefonê di hevpeyvînê de ye û ji wan re bi awayekî qet’î radigihîne ku Dewletên Yekgirtî yên Amerîkayê li ber krîzeke mezin e. Lê belê, şarezatîya wê ya di warê aborîyê de bes têra wê hindê dike ku bikare heqê qehweya xwe ya sibehê bide. Lê belê, qada wê ya lêkolînê di sosyolojîyê de, anku cerahîya estetîk, ew anîbû pêşîya dikê da ku berê xwe bide wê diyardeya ku ew jê re dibêje "krîza deynên-birîsk ên laşî)". (1)

Dema ciwanên ereb

Di van bîst salên dawîyê, wekhevîya demografîk a welatên li peravên başûr û bakur ên Derya Spî bi lezeke ji xwe kêmnekirî dewam kir. Îndeksa rêjeya zarokanînê -ku daketineke girîng nîşan dida ji bo welatên musulman (1) dide xuya kirin ku Lubnan, Tûnis, Fas, Tirkiye an jî Îran êdî kêm maye bigihîjin rêjeyên welatên ewropayî.