Feryal Guladawîya

Her du rûyên dewletê

Kêlîya ku dewlet dev ji serwerîya xwe ya budçeyî berdidin û didin dest dezgehên di ser neteweyan re –nexasim yên ewropî– sosyolojîya dîrokî bi bîra me dixe ka di nav dînamîkên întegrasyonê de ji şidet û desteserkirina mal û milk çi heye.

Sê hîpotez ji bo yek Big Bangê

Ji qewlê xelatwergirê Nobelê Leon Lederman, Li Rêxistina Ewropî ya ji bo Lêgerîna Nukleer a li Genevê, lêkolîner ke-tine pey peydekirina "Hûrcew-hera-Xwedê". "Hûrcewhera Higgs", ku ji navê fîzîkzan Peter Higgs hatiye, wê bikaribe rê ji ravekirina xweserîyên gerdûnê re veke. Şopajotina hûrcewhera bêdawî wê bikaribe bi xwe re fîzîkê jî raguherîne da ku bibe xwedî hêza ronîkirina bigewdebûna kozmosê …

Li Magrebê, sîberaktîvîst westîyayî ne

Serhildanên ereban kirin ku di medya û çapemenîyê de fîgura çalakvanîya-sîber [çalakvanîya kesên çalakîyên xwe li ser Înternetê pêk tînin, nota wergêr] derkeve holê, ev çalakîyên Înternetê li ser rewşa jîyana gel û li ser hîsa neheqîyê ya ku ev rewş dibe sedema wê, agahdarîyan dide. Çalakvanên-sîber ku bi piranî tecrûbeya wan a çalakîyan tuneye û rewşa apolîtîk ya tevlîbûna xwe derdixin pêş, ciwanên ji 20 heta 30 salî yên bajarî û dewlemend in. Lê belê zor û zexta li dijî gel ew kirin yek.

Romana polîsî ya çînî û Mao û Tao

Li Çînê wek li herderî, romanên polîsî nepenîyên civakeke weha nîşan didin ku li dij bertîlxurî, zarokrevandin, diz û durûtîyê têdikoşe... Lê belê, ne wek li welatên rojavayî, tawan ji nexweşîyeke ferdî bêhtir wek nedurustîyeke civakî tê dîtin. Ev cureyê edebiyatê ku piştî Şoreşa Çandî bi temamî winda bû, dîsa bala xwendevanan dikişîne.

Piştî Fukuşîmayê

Teqîna santrala nukleer a Fukuşîma-Daîşîyê, piştî tsunamîya 11ê adara 2011ê, "bi awayekî xembar û eşkere nîşan da ka çawa ji welatekî xwedî teknolojîya herî pêşketî nehat ku ji heqê felaketeke wisa derkeve”. (1) Li gor Bernard Laponche û Benjamin Dessus bi tenê dersek heye ku divê mirov ji vê yekê derxe: Divê dev ji nukleerê were berdan. Herdû nivîskar fikrên nerast ku ber bi teorîya "yan nukleer, yan jî bi mûmê razî bin” ve diçin, analîz dikin.

Çawa Sahel veguherî bombeyeke li ber teqînê

Darbeya leşkerî ku 22yê adarê li Malîyê rêjîma "nimûneyî" ya serokkomar Amadou Toumani Touré hilweşand, li tevlihevîya herêmê zêde bû. Li Mexreba îslamî koma saharo-sahelî, ku bi serhildanên nû yên tevgera tûareg re rûbirû ye, serê xwe bi komên xwedî çek re dieşîne; yên ku xwe girêdayî El-Qaîdeyê îlan dikin.

Pêla şokê ya Sûrîyê

Tevî zextûrepteke hovane, xwepêşandanên sûriyeyîyan li dijî rejîmê didomin. Daxwazên wan û yên li Bahreyn, an jî Urdunê hatibûn derbirîn, wek hev in; lê belê parçebûna navxweyî ya muxalefetê û desttêwerdanên derve dikarin bibin sedemên pevçûnên olî yên ku dikarin tevahîya herêmê tehdîd bikin.

Ji bo fîlozofîyeke civakî

Berevajî ariyer-gardê (paşing) avangardên (pêşengên) fîlozofîk ên bi awayê fransî, nifşekî nû yê fîlozofan derkete holê ku bi îdîaya xeternebûna guhnedanê ya cudabûna fikrî û newekhevîyê radibin. Ev nifşê nû her bi endîşe ye ku bi rastîyê re rûbirû bibe û li tiştekî bifikire; tiştekî ku em baş pê dizanin ku mirovên evîndarên hikmet û zanînê serê xwe pê naêşînin.

Li Tîmor-Leste jinûveavakirineke hesas

Piştî gelek tevlîhevî û kefteleftê, Tîmor-Leste ber bi demokrasiyê ve gavan diavêje. Welatê ku sûd ji alîkariyên Neteweyên Yekbûyî girtin, tevî ku beşeke mezin jê hat hebakirin jî, êdî dikare hatina ji petrolê bi kar bîne. Di encama hilbijartinên giştî yên 7ê tîrmehê de Dili divê dest bi qonaxeke nû bike, tevî ku sê çaryekên şeniyên welêt li gundan di nava şert û mercên zehmet de dijîn.

Di navbera şoreş û dij şoreşê de Misir

Wan çima gule nereşandin? Ji bo çi Konseya Bilind a Hêzên Çekdar (KBHÇ) piştî ku demeke dirêj dudilî ma qebûl kir ku birêveberekî Birayên Misilman weke serokkomar were hilbijartin? Lewma Misira piştî 25ê çileya 2011ê ji binî ve guherî û lewma vegereke li nîzama kevin êdî ne mumkin e. Lê belê têkoşîn dewam dike û di derbasbûna demdirêj a ji dema dawî hatina li desthilatdarîya serokkomar Husnî Mubarek û vir ve destpêkirî de dengdan bi tenê qonaxek e.